Zielone umysły w zielonym działaniu

7 maja 2026

Jaki jest wynik tej łamigłówki? Zielony Czek! Najważniejsza w roku Gala odbyła się w Operze Śląskiej.

Czerwony dywan, blichtr, elegancja i ranga. To wektory, które charakteryzują to niezwykłe w skali województwa śląskiego wydarzenie. Aczkolwiek naszła mnie pewna refleksja, że dywan chyba powinien być… zielony! No ale nie czepiajmy się szczegółów…

Móc być choć maleńką częścią tego, co zadziało się w Operze Śląskiej, to moja ostatnio ulubiona Kategoria: doświadczyć i umrzeć… No może bez przesadnego dramatyzmu, ale było to wydarzenie z gatunku kolekcjonerskich. Poznaliśmy bowiem laureatów najbardziej prestiżowej nagrody świata ekologii, która jest wyrazem uznania dla zasług na rzecz ochrony środowiska i wszelkich szeroko rozumianych działań proekologicznych. Nagrodzeni Zielonym Czekiem są wyłaniani w Konkursie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Warto zaznaczyć, że konkurs ten jest ogromnie istotny w dziejach samego Funduszu! Ma bowiem dokładnie tyle samo lat – 33 – co sama instytucja. Został ustanowiony w tym samym roku, w którym zawiązał się WFOŚiGW. To zatem piękna tradycja. Zainicjowana przez piękną instytucję dla pięknych ludzi i nie jest to na pewno zewnętrzne! Z każdą edycją Zielonych Czeków pojawiają się nowe przemyślenia, bardzo budujące, poruszające. Laureaci to przecież osoby, które dla ekologii robią coś dobrego, bez błysku fleszy, czy kamer (no poza samą Galą, kiedy są „atakowani” przez dziennikarzy), skromnie, bez rozgłosu, z mądrością i pokorą. Często tak zwanym własnym sumptem. Zadziwiające? Szokujące? Że w obecnych czasach tak jeszcze można? No można! To dla mnie tacy zieloni bohaterowie, codzienni, zwykli, a jednak niezwykli. Wzór do naśladowania, promowania. Jak kreatywnym być trzeba, by zaskoczyć Kapitułę Konkursu? Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach to dostrzega i zauważa i bardzo docenia. Choć, jak mówiła wiceprezes Iwona Gejdel-Targosz, z roku na rok jest coraz trudniej wyłonić laureatów. Zakres działań, „zielone” aktywności bowiem są tak bardzo oryginalne i różnorodne, że dla Kapituły Konkursu to poważne wyzwanie temu zadaniu sprostać! – Mieliśmy duże trudności z podjęciem decyzji, kogo wybrać, kogo nagrodzić – mówi wiceprezes Iwona Gejdel -Targosz. – Tych osób było tak wiele. Stąd w jednej z Kategorii przyznaliśmy dwa wyróżnienia, a także nagrodę specjalną – podkreśla.

– Rozstrzygamy 33 Konkurs Zielone Czeki 2026 – zaznacza prezes WFOŚiGW w Katowicach Mateusz Pindel. – Pierwsze Zielone Czeki zostały wyłonione w 1994 roku. Na przestrzeni tych ponad trzech dekad zmieniała się formuła konkursu, zmieniała się wartość nagród, zmieniały się kategorie. Jedno jednak pozostało niezmienne – prestiż nagrody, ale głównie misja konkursu – wyróżnianie osób, instytucji, organizacji, działań podejmowanych na rzecz poprawy stanu środowiska na terenie województwa śląskiego również z myślą o następnych pokoleniach – zauważa prezes Mateusz Pindel.

Sześć kategorii = sześć działań, a nawet i więcej. Bo to nie tylko statuetki, ale i wyróżnienia. W Kategorii Młody Ekolog Zielony Czek odebrał pochodzący z Rudy Śląskiej Bielszowic młody ornitolog Marek Faber. – Zajmuję się fotografią przyrodniczą, a w szczególności – ornitologią. To wstawanie przed świtem, by uwiecznić ciekawe okazy, opłaciło się, bo przyniosło Markowi Faberowi statuetkę. Ona z pewnością zrekompensuje te wczesne pobudki. – To się opłaca nie tylko dla nagrody, ale dla tych ptaków! Ich wiosennego śpiewu, dla własnego relaksu na łonie natury – stwierdza. Zatem z fotografowania ptaków płyną same korzyści! Warto wiedzieć, że Marek Faber „swoje” okazy wynajduje na pokopalnianej rudzkiej „hołdzie”. No i jak tu nie ulec nastrojowi, że „na Rudzie fajnie jest…” Jak twierdzi Marek Faber w miejscu tym występuje wiele ciekawych gatunków – jak na przykład Uszatka Błotna – a nikt go nie odwiedza, więc z fotograficzno-ornitologicznego punktu widzenia, jest wręcz idealne.

Honorowe miejsce Zielony Czek znajdzie na półce dr Magdaleny Ochwat, która została Ekologiczną Osobowością! – To dla mnie niezwykle ważne wyróżnienie – mówi Magdalena Ochwat, która jest znana ze swojej ekologicznej pasji w nauce nie tylko w środowisku uniwersyteckim. – Nagroda dotyczy tej mojej najbardziej ostatniej działalności, którą jest wynikiem tego, że zostałam mamą. Zaczęłam wtedy inaczej patrzeć na edukację, naukę. Zaangażowałam się w tematy związane z przyszłością planety dla przyszłości kolejnych pokoleń – tłumaczy laureatka. Radości z faktu otrzymania Zielonego Czeki dla PEC Bytom w kategorii EKOInwestycja nie krył prezes Sławomir Kamiński. – PEC zawsze kojarzył się z ekologią – podkreśla Sławomir Kamiński. – To obszar, w którym dbaliśmy i dbamy o środowisko naturalne. Realizujemy ogromne inwestycje, mając zawsze na uwadze ograniczanie niskiej emisji. Te duże realizacje w Bytomiu dzieją się od 2010 roku! Likwidacja niskiej emisji przy ograniczaniu strat ciepła to są nasze priorytety! Jako Ekoedukator Zielony Czek odebrała też Pokazowa Zagroda Żubrów w Pszczynie. – Ogromne wyróżnienie, z którego bardzo się cieszymy mówi dyrektor zagrody Ewelina Skrobol. – Warsztaty edukacyjne prowadzimy od lat, więc radość jest wielka, że nasza praca została doceniona i nagrodzona. To pokazuje nam, że to jest dobry kierunek i że warto nim podążać dalej. Dzieci które nas odwiedzają mają bezpośredni kontakt z przyrodą, żubrami, innymi zwierzętami i to jest walor nie do przecenienia. Wyróżniona jako EkoSamorząd została między innymi Wręczyca Wielka. Wójt Anna Syguda słynie ze swoich proekologicznych działań, postaw i stoi na czele wielu przedsięwzięć docenianych przez WFOŚiGW. – Jestem bardzo szczęśliwa – mówi Anna Syguda. – Jako włodarz i mieszkanka gminy uważam, że to wyróżnienie nie tylko dla mnie, ale całej społeczności Wręczycy Wielkiej. Bierzemy czynny i intensywny udział w Programie Czyste Powietrze i ta aktywność daje nam drugie miejsce w województwie – podkreśla. A nagroda specjalna powędrowała w tym roku do rąk burmistrza Miasta Żywiec Antoniego Szlagora. – W ekologii bardzo dużo się zadziało – mówi. – Dużą rolę odegrał tu WFOŚiGW, bo dzięki ich przedsięwzięciom, akcjom zainspirował, zmotywował nas do działania. Pamiętam jak w 2002 roku zostałem burmistrzem i zobaczyłem, że brakuje sieci kanalizacyjnej, wodociągowej i jak wiele potrzeb ma gmina, pojechałem na rozmowy do Funduszu i sukcesywnie, powoli wszystkie te potrzeby zostały zaspokojone. We wszystkich gminach Powiatu Żywieckiego sieć wodociągowo-kanalizacyjna została zrealizowana – prawie 1700 km sieci kanalizacyjnej, 200 km sieci wodociągowej, a także 3 nowoczesne oczyszczalnie. Nie chcę przypominać, co kiedyś pływało w Jeziorze Żywieckim. Dziś – jest piękne, eleganckie, czyste. Do zrobienia jest jednak jeszcze bardzo dużo: ekologiczne źródło ogrzewania w każdym domu, aktywność w Programie Czyste Powietrze, a obecnie realizujemy ścieżki roweroro-piesze wokół Jeziora Żywieckiego – wymienia Antoni Szlagor.

W ciągu 33 lat Fundusz wyłonił 303 osoby, instytucje, organizacje nagrodzone Zielonym Czekiem. To kwota blisko 3 mln złotych. – To jednak nie ta wartość jest najważniejsza, ale te działanie, które inspirują, które są podejmowane z pasją i zaangażowaniem i realizowane na terenach naszych małych ojczyzn: gmin, szkół, organizacji, w każdym miejscu, w którym te osoby, instytucje się znajdują. Jestem bardzo dumny, że po raz kolejny mogę wręczyć te nagrody. Dziękuję Kapitule, bo w tym roku padła rekordowa liczba – 100 – nominacji – podsumowuje Mateusz Pindel. – Dziękuję też mediom, które towarzyszą co roku temu wydarzeniu, bo to dzięki nim możemy zaprezentować, nie będzie przesadą, jeśli powiem, światu, a na pewno w kraju i województwie śląskim tych ludzi, którzy codziennie dokładają wszelkich starań i podejmują działania dla dobra nas wszystkich – kwituje prezes WFOŚiGW.

– Składam podziękowania dla wszystkich mieszkańców województwa śląskiego, którzy w swoich działaniach zawodowych, ale przede wszystkich społecznych przyczyniają się do ochrony środowiska – mówi przewodniczący Kapituły, 19-ososbowego składu, wiceminister Edukacji Narodowej Henryk Kiepura. – Ci ludzie budują postawy ekologiczne. Nagradzamy najlepszych! Osoby prywatne, instytucje. To wszystko wpływa na to, ze żyjemy w zdrowszym środowisku, oddychamy czystszym powietrzem. Ale korzystając z tak dużej obecności mediów, chciałbym złożyć gratulację i podziękowania jako wiceminister Edukacji Narodowej Wojewódzkiemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za to co robi dla edukacji. Realizowane od lat projekty Zielonych Pracowni, Ekopracowni pod chmurką bardzo mocno podnoszą poziom bazy edukacyjnej w województwie śląskim. To wszystko daje możliwość zdobywania coraz lepszych kompetencji i wyższego poziomu na wielu szczeblach kształcenia. Dziękuję laureatom, Funduszowi, Kapitule i wszystkim, którzy działają na rzecz ochrony środowiska w województwie śląskim – podsumowuje Henryk Kiepura.

Konkurs Zielone Czeki celebruje Międzynarodowy Dzień Ziemi. Laureaci Zielonych Czeków – osoby i podmioty, które swoją pracą, zaangażowaniem oraz pasją realnie zmieniają nasze otoczenie na lepsze.

Zielone Czeki 2026 przyznano w sześciu kategoriach konkursowych oraz wręczono Nagrodę Specjalną.

Młody Ekolog – Marek Faber, Młody_ornitolog

Wyróżnienia: Adam Balcerzak i Magdalena Rybka

EkoEdukator – Agencja Rozwoju i Promocji Ziemi Pszczyńskiej – Pokazowa Zagroda Żubrów w Zabytkowym Parku Pszczyńskim

Wyróżnienia: Ewa Zawadzka- Nawłociowa Pasieka i Fundacja Rozwoju i Integracji MultiIntegra

EkoNGO – Chorągiew Śląska ZHP

Wyróżnienia: OSP Gołuchowice i Częstochowski Alarm Smogowy

EkoInwestycja – Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Bytomiu

Wyróżnienia: Miasto Tychy i Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej

EkoSamorząd – Rybnik.eu – Miasto Rybnik

Wyróżnienia: Gmina Gorzyce i Gmina Wręczyca Wielka.

Ekologiczna Osobowość Roku – dr Magdalena Ochwat