A jest nim ochrona środowiska i proekologiczna postawa.

I za takie właśnie postawy WFOŚiGW po raz 31. nagrodził laureatów Zielonym Czekiem. Uroczysta Gala wręczenia tych najważniejszych w dziedzinie ekologii statuetek odbyła się w Kinoteatrze Rialto w Katowicach.

To Oscary ekologiczne – jak usłyszeliśmy w trakcie Gali. Był też i czerwony dywan – no jak to w Rialcie! Na pewno podbił wyjątkowość wydarzenia. Statuetka – bardzo piękna, ale nie o urodę tu chodzi, ale o jej znaczenie. Zielone Czeki bowiem, to sztandarowy konkurs WFOŚiGW w Katowicach, którego początki sięgają 31 lat wstecz, a zatem jego staż równa się z powstaniem samego Funduszu. I w skali województwa to wielka ranga! To trzeba podkreślić. – Zielone Czeki 2025! – mówi prezes Funduszu Mateusz Pindel. – Ogromnie się cieszymy wspólnie z panią prezes Iwona Geidel-Targosz, że po raz kolejny wyróżniamy w ten sposób osoby, instytucje, organizacje pozarządowe, gminy, przedsiębiorców, które społecznie – pro publico bono – dla dobra ogółu, bez rozgłosu, błysku fleszy aparatów i kamer, bez rozmachu, działają dla dobra nas wszystkich, naszych pokoleń z korzyścią dla środowiska. Przez te 31 lat nagroda Zielone Czeki wciąż przyciąga uwagę wielu osób, co pokazuje, jak znaczący i niezmienny jest prestiż tej nagrody. Z biegiem lat zmieniały się regulaminy, wysokości nagród, statuetki, ale właśnie forma tej nagrody pozostaje przez ten czas stała – podkreśla prezes Pindel. – Wręczamy Zielone Czeki w 2025 za działalność roku 2024. Przez ten okres 31 lat WFOŚiGW przyznał już blisko 300 nagród, przeznaczając na ten cel kwotę ponad 2,5 mln złotych. W tym roku natomiast podjęliśmy jako zarząd Funduszu decyzję o gratyfikacji finansowej także dla wyróżnionych – to 3 tysiące złotych. Nagrodzeni Zielonym Czekiem otrzymali 10 tysięcy złotych – cała kwota to 72 tysiące złotych – podkreśla Mateusz Pindel.

Nagrody pieniężne laureaci przeznaczają na rozwój swoich działań. – Bardzo się cieszymy, że te osoby możemy nagrodzić, pokazać ich działalność, zaangażowanie, pasje, bo to wzór godny do naśladowania – zaznacza prezes Pindel.

Jak przyznaje zarówno prezes Mateusz Pindel, jak i przewodniczący Kapituły konkursu wicewojewoda Michał Kopański, obrady jury były burzliwe, bo działania laureatów były konkurencyjne i oryginalne. – Jako nowy zarząd Funduszu po raz drugi miałem przyjemność wyłaniać zwycięzców. Było to bardzo trudne. Wszyscy nominowani do nagrody tak naprawdę są dla mnie zwycięzcami. To są osoby nietuzinkowe! Za swoją działalność na rzecz ochrony środowiska nie pobierają wynagrodzenia. Pokazuje to, że pięknie można łączyć tradycję z nowoczesnością – działalność na rzecz ochrony, poprawy środowiska z wykorzystaniem nowych technologii. To jest piękne i to chcemy pokazywać i głośno o tym mówić – stwierdza Mateusz Pindel. – 30 zgłoszeń w tej edycji konkursu – dodaje wicewojewoda Michał Kopański. – 5 kategorii! Było zatem z czego wybierać. Jest mi bardzo miło, że to mnie przypadła rola przewodniczyć Kapitule konkursu w zastępstwie za pana ministra Henryka Kiepurę. To piękna okazja, by spotkać się z liderami w działaniach proekologicznych. Zielony Czeki to bardzo dobra inicjatywa WFOŚiGW. Mam nadzieję, że w następnych latach zainteresowanie konkursem będzie stale rosło – mówi Michał Kopański.

Działania laureatów robią wrażenie! Osobowością Ekologiczną Roku  został Przemysław Bartos, który z wielkim zaangażowaniem działa na rzecz rewitalizacji terenów pokopalnianych i dokłada wszelkich starań, by nadawać im nowe funkcje, aby można było z nich korzystać w sposób mądry, edukacyjny i pożyteczny. – Jestem edukatorem i przyrodnikiem społecznym – mówi Przemysław Bartos. – Pokazuję poprzez Platformę Przyrodolasoznawca, że dialog pokoleniowy jest możliwy, że można chronić lokalną przyrodę w przestrzeni zarówno miejskiej, jak i całkowicie globalnej. Stworzyłem różnorodne projekty z Budżetu Obywatelskiego – między innymi Za-JERZY-sta Niwka w Sosnowcu – opowiada Przemysław Bartos. Realizacja projektu to ogromne figury jeży i jerzyków, które wchodzą w skład ścieżki edukacyjnej. Pan Przemysław chciał w ten sposób zwrócić uwagę na występowanie jeży (ssaków) i jerzyków (ptaków) i zaznaczyć różnice pomiędzy nimi. A to wszystko w ramach Parku na Niwce. Na niej powstały też ścieżka: „Przyroda dla Sosnowca”. Jak mówi Pan Przemysław, to działanie ma pokazać, że można zrobić coś wspólnie dla miasta i jego mieszkańców.

Zielony Czek w Kategorii Ekosamorząd otrzymał Cieszyn. Zabytkowe miasto jest bardzo tłumnie odwiedzane przez turystów. Jak mówi burmistrz Cieszyna Gabriela Staszkiewicz, w mieście nie brakowało miejsc pięknych, ale dzięki pozyskaniu środków z Funduszy Norweskich, stały się one po prostu dostępne i uczęszczane. Można do nich dojechać wózkiem, dojść na piechotę i cieszyć z tych przestrzeni zielonych. Wcześniej korzystanie z nich było niemożliwe. – To nasze cele na kolejne lata. Chcemy, by nasze miasto było piękne nie tylko ze względu na swoją architekturę i walory historyczno-zabytkowe, ale także miało miejsca, w których blisko samego centrum można ciekawie spędzić czas, odpocząć, zrelaksować się – mówi Gabriela Staszkiewicz.

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Bytom to zwycięzca w Kategorii Inwestycja Proekologiczna Roku. – PEC Bytom to spółka komunalna realizująca zadania własne gminy w zakresie zaopatrzenia w ciepło mieszkańców Bytomia i Radzionkowa- zaznacza Sławomir Kamiński, prezes zarządu i dyrektor spółki. – Realizujemy zadania związane z wytwarzaniem energii cieplnej oraz jej dystrybucją. To też ekologiczne inwestycje związane z ograniczaniem niskiej emisji poprzez zastosowanie paneli fotowoltaicznych, modernizacją istniejących sieci ciepłowniczych – wyjaśnia Sławomir Kamiński. Nowatorskim projektem, który zwrócił uwagę Kapituły Zielonych Czeków była budowa źródeł ciepła opartego na odnawialnych źródłach ciepła w Bytomiu Bobrku przy ulicy Huty Julia 12B. -Zrealizowaliśmy w nim dostawy ciepła w całości opartą o źródła odnawialne ze źródłem dolnym jakim jest gruntowy odwiert oraz pompy ciepła na poziomie 100 KW – tłumaczy.

Ekofirmą 2025 zostało ms32 Studio Sp. z o.o. Firma ta do niezbędnego minimum ogranicza konieczność papierowej wymiany dokumentów. – W 2022 roku podjąłem decyzję, że to koniec jeśli chodzi o papierowe wymienianie się dokumentami – podkreśla prezes Marek Mucharski. – Wymiana odbywa się zatem poprzez każde urządzenie elektroniczne, na którym można zainstalować dowolną przeglądarkę internetową. Stworzymy przez naszą firmę system wymiany dokumentów jest sprawny i elastyczny – uważa prezes Mucharski.

Programy i akcje na rzecz ochrony przyrody oraz edukacji ekologicznej. Tu Kapituła doceniła Fundację GaSzo, która w plenerze organizuje warsztaty dla dzieci i młodzieży. Cel to finalizacja przestrzeni zamkniętej, budynku (dziś w stanie deweloperskim), w którym mogłyby odbywać się zajęcia w okresie jesienno-zimowym. – Misją Doliny Jesionku jest kształtowanie świadomości ekologicznej o promowanie zrównoważonego rozwoju poprzez edukację, badania i działania praktyczne – mówi Agnieszka Ganiek, prezes Fundacji.

Nagroda specjalna w tym roku powędrowała do Jacka Panka, społecznika, działającego na rzecz ochrony przyrody między innymi poprzez wypas zwierząt: owiec i kóz. – W 2006 roku zostałem przewodnikiem w Jaskimi Głębokiej. To dziś największa znana aktualnie podziemna forma krasowa rezerwatu przyrody „Góra Zborów”. Znajduje się w Podlesicach. W 20212 roku zostałem wybrany do zarządu organizacji odpowiadającej za ten kompleks. A od 2025 roku, czyli już 10 lat zarządzam nim jako prezes. To rezerwat przyrody o powierzchni 45 hektarów. Przedmiotem ochrony są skałki. Owce i kozy wyjadają niepożądaną roślinność. W rezerwacie znajduje się też pasieka edukacyjna – mówi Jacek Panek.

Z roku na rok działania, inicjatywy coraz bardziej zaskakują, coraz bardziej wzbudzają podziw i są świetnym przykładem dbania o nasze środowisko, klimat, planetę, a więc o nasze zdrowie, życie. To działania nie do przecenienia.

Hanna Grabowska-Macioszek

Zielone Czeki 2025

– Ekologiczna osobowość roku:

Wyróżnienie: Czesław Tyrol

Zielony Czek: Przemysław Bartos

– Ekosamorząd:

Wyróżnienie: Gmina Rydułtowy

Zielony Czek: Miasto Cieszyn

– Inwestycja proekologiczna roku:

Zielony Czek: Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Bytom

– Ekofirma:

Wyróżnienie: Katowickie Wodociągi S.A.

Zielony Czek: sm32 Studio Sp. z o. o.

– Programy i akcje na rzecz ochrony przyrody oraz edukacji ekologicznej:

Wyróżnienie: Centrum Społecznego Rozwoju

Zielony Czek: Fundacja GaSzo

– Nagroda Specjalna: Jacek Panek