Festivus – radosny, wesoły, świąteczny

26 października 2026

Taki powinien być każdy festiwal! I był – Festiwal Dramaturgii Współczesnej Rzeczywistość Przedstawiona Zabrze 2026!

XXIV edycja – po raz pierwszy nikt z uczestników z Zabrza nie wyjechał z poczuciem porażki, bo oto wszystkie spektakle konkursowe zostały docenione przez jury i nagrodzone w odpowiedni sposób. Chyba nigdy wcześniej werdykt nie był tak sprawiedliwy, bo każda z tegorocznych propozycji festiwalowych była interesująca na swój sposób. Dla mnie rzecz fantastyczna, bo tym razem widziałam wszystkie spektakle konkursowe i rzeczywiście, założenie, którym w doborze tytułów kierowała się dyrektor naczelna Teatru Nowego w Zabrzy sprawdziło się w 200 procentach. Ten kierunek był mądry, przemyślany i przyniósł sukcesy nie tylko twórcom, ale i satysfakcję widzom, bo nie było takiego spektaklu w tej odsłonie, który by mi się nie podobał, a to zdarza mi się niestety coraz rzadziej. – Ogromnie ucieszył mnie tegoroczny werdykt, natomiast nie był dla mnie zaskoczeniem, bo wszystkie te spektakle są po prostu bardzo dobre – mówi Beata Dąbrowiecka. – Ja oczywiście nie jestem obiektywna, bo to ja je kwalifikowałam i one wszystkie mi się bardzo podobały na różnych płaszczyznach, kategoriach. Dokonując wyboru, brałam pod uwagę różnorodność ich formy, tematyki – zaznacza Beata Dąbrowiecka.

Festiwal poza możliwością poznania najnowszej twórczości zespołów teatralnych w całej Polsce, przyniósł mi wiele odkryć, bo dowiedziałam się nowych rzeczy i poznałam wiele ciekawych historii, o których wcześniej nie miałam pojęcia. Jak chociażby pasjonująca opowieść o Zdzisławie Wardejnie w spektaklu „Zdzisiek” Tomasza Mana. Zdzisław Wardejn, wielki i znakomity aktor o zaskakującym i dramatycznym życiorysie. Jego losy porwały mnie absolutnie i za te emocje dziękuję zespołowi Teatru Nowego w Poznaniu. Co prawda poza konkursem, ale głęboko poruszyła mnie „Evelyn. Na bosaka” Teatru Damier. Tekst Anny Szwarc w reżyserii Aliny Moś wzruszył, ale przyniósł też nadzieję i takie poczucie, że jeśli o czymś się marzy, to nawet ograniczenia fizyczne nie staną na przeszkodzie. Siła determinacji, uporu, konsekwencji napawa podziwem, a grający w spektaklu aktorzy dali popis nie tylko swojego talentu, ale nieprawdopodobnej energii. Przy tym spektakl inspirowany prawdziwą historią niesłyszącej perkusistki Evelyn Glennie, zmobilizował mnie do „pogrzebania” na jej temat, bo spektakl pozostawił pewien niedosyt, a ja chciałam dowiedzieć sie więcej. Fascynująca osoba!

Największym przeżyciem chyba jednak był dla mnie spektakl „Pogo” Teatru Ludowego w Krakowie (tekst: Jakub Sieczko, reżyseria: Małgorzata Bogajewska). Od razu powróciłam myślami do czasów, kiedy mój tata miewał dyżury w pogotowiu ratunkowym, więc trzej ratownicy, genialnie wykreowani przez trzech świetnych aktorów: Piotra Franasowicza, Karola Polaka, Tadeusza Łomnickiego byli mi bardzo bliscy. Z tej opowieści przebija po prostu prawda, surowa, czasem wręcz okrutna, bez koloryzowania, przekłamywania. Taka ciekawostka, że bardzo często też zdarzają się takie zgłoszenia, dla których szkoda czasu i energii. Pracując jeszcze jako reporterka radiowa, robiłam takie nagranie, chyba z okazji jakiegoś jubileuszu stacji w Katowicach, właśnie na temat „śmiesznych”, a tak naprawdę załamujących wezwań, bo np. komuś włosy wypadają.

„Pogo” poza prawdą było też znakomitą opowieścią sceniczną, zwartą, spójną, bez dłużyzn, z dobrym rytmem, trudnymi, inteligentnymi dialogami. Poza wnikliwą obserwacją, bo na scenie dzieje się dużo, to taki spektakl, którego przede wszystkim uważnie się słucha.

Oczywiście jako patron medialny festiwalu i wielka fanka Teatru Nowego najbardziej cieszę się z sukcesów zabrzańskiego zespołu, w tym – Jakuba Piwowarczyka! Aktor został doceniony przez jury za rolę Oskara, straumatyzowanego nauczyciela, który zmaga się z lękiem i podejmuje się zadania udzielania korepetycji nieistniejącemu dziecku w „Słowach na piasku”. W rozmowie z Gońcem Górnośląskim nie krył wzruszenia i zaskoczył przesadną skromnością. I była ona szczera i autentyczna – Nie spodziewałem się kompletnie – mówi Jakub Piwowarczyk. – Tak naprawdę telefon z informacją, żeby być na finale, wybił mnie zupełnie z rytmu. Jestem tak na co dzień pochłonięty swoim życiem prywatnym, że o pracy zaczynam myśleć w chwili, gdy mam wyjść na scenę. Jestem na takim etapie, że teraz podchodzę bardzo zadaniowo do grania. Postać Oskara bardzo lubię grać. Będąc tak naprawdę już dwa lata po premierze, w dalszym ciągu odkrywam w nim, ze spektaklu na spektakl, coś nowego. Lubimy się! Spędziliśmy razem trochę czasu na trasie „Teatr Polska”, gramy ciagle sporo repertuarowo. Ta postać się stale rozwija. Zarówno ona jak i sam spektakl są zupełnie inne, niż w dniu premiery, więc po prostu zapraszam, by go obejrzeć – stwierdza Jakub Piwowarczyk.

A „Słowa na piasku” po raz kolejny okryły się sławą, tym razem zdobywając Nagrodę Publiczności! Polecam gorąco ten spektakl!

Jak zawsze na scenie pojawili się artyści, których na co dzień kojarzymy z ekranów naszych telewizorów, jak na przykład Joanna Szczepkowska, Marcin Kwaśny, czy Maria Rybarczyk. W tym roku, co cieszy, ze sceny padało też mniej wulgaryzmów. Zdarzały sie spektakle, w których nie pojawił się ani jeden. To dowód na to, że można tworzyć emocjonalne i dobre teksty bez nich, a dialog może być ciekawy, pomysłowy bez dodatkowych przerywników łacińskich.

– Dzięki Festiwalowi Dramaturgii Współczesnej eksponujemy naszą wspaniałą instytucję kultury, jaką jest Teatr Nowy – mówi prezydent Zabrza Kamil Żbikowski. – Na co dzień swoją ofertą zapewnia wspaniałe przeżycia  naszym mieszkańcom, ale też osobom, które przyjeżdżają do nas spoza Zabrza. A festiwal przyciąga najbardziej znaczące teatry z całej Polski. Zapewnia dostęp do awangardy współczesnej kultury teatralnej w Polsce, a scenie Teatru Nowego widoczność i popularność. Zabrze ma swój teatr, który żyje, ma sukcesy, a festiwal pozostawia zawsze po sobie coś ważnego – zainteresowanie teatrem na co dzień – kwituje Kamil Żbikowski.

A za rok 25 – jubileuszowa edycja. Juz teraz czekam niecierpliwie.

Hanna Grabowska-Macioszek

WERDYKT XXIV Ogólnopolskiego Festiwalu Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona” Zabrze 2026
PROTOKÓŁ JURY
Jury XXIV Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona” w składzie Jacek Sieradzki, Małgorzata Warsicka i Iwona Woźniak po obejrzeniu pięciu przedstawień konkursowych postanowiło przyznać Grand Prix Festiwalu spektaklowi „Pogo” z Teatru Ludowego w Krakowie. Jury stwierdziło, że trudno byłoby wskazać spektakl lepiej wpisujący się w nazwę i założenia Festiwalu „Rzeczywistość Przedstawiona”. To był niezwykle poruszający obraz polskiej rzeczywistości – medycznej, społecznej, mentalnej. Jury przyznało nagrodę, przeznaczając ją adaptatorce i reżyserce Małgorzacie Bogajewskiej, oraz aktorom: Piotrowi Franasowiczowi, Tadeuszowi Łomnickiemu i Karolowi Polakowi.
Jury przyznało nagrody:
• Tomaszowi Manowi, autorowi tekstu, reżyserowi i autorowi opracowania muzycznego przedstawienia „Zdzisiek” z Teatru Nowego w Poznaniu za spektakl w oryginalny, niepatetyczny sposób opowiadający o tragicznym zdarzeniu z niedawnej historii Polski, o poznańskim Czerwcu 1956.
• Joannie Szczepkowskiej, autorce tekstu, reżyserce i aktorce w spektaklu „Separatka” z Teatru Polskiego W Warszawie i Fundacji Joanny Szczepkowskiej na rzecz inicjatyw artystycznych i społecznych – za tworzenie osobnego, autorskiego teatru podejmującego w komediowej formie podstawowe spory światopoglądowe współczesnej Polski.
• Martynie Zarembie-Maćkowskiej za poruszającą rolę matki w spektaklu „Zdzisiek” z Teatru Nowego w Poznaniu.
Ponadto jury przyznało specjalną nagrodę zbiorową zespołowi aktorskiemu spektaklu „Diamenty to węgiel, który wziął się do roboty” z Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu: Mateuszowi Flisowi, Urszuli Gryczewskiej, Rafałowi Kosowskiemu, Wojciechowi Markowi Kozakowi i Irenie Sierakowskiej za znakomite partnerstwo sceniczne i za odważne dialogowanie z własną tradycją, poprzez odczytanie na nowo tekstu Pawła Demirskiego, ważnej wypowiedzi wałbrzyskiego teatru sprzed osiemnastu lat.
Nagrodę honorową im. Stanisława Bieniasza jury przyznało Jakubowi Sieczce, autorowi tekstu Pogo. Autor nie jest dramatopisarzem, ale jego osobisty reportaż-autobiografia zawiera w sobie niezwykłą i rzadką właśnie dramatyczną moc.
NAGRODA PUBLICZNOŚCI
XXIV Ogólnopolskiego Festiwalu Dramaturgii Współczesnej Rzeczywistość przedstawiona” Zabrze 2026 otrzymuje Teatr Nowy w Zabrzu za spektakl Davida Desoli w reżyserii Adama Biernackiego ,,Słowa na piasku”
PROTOKÓŁ JURY MŁODYCH
Jury Młodych XXIV Ogólnopolskiego Festiwalu Dramaturgii Współczesnej “Rzeczywistość Przedstawiona” w Zabrzu w składzie: Ola Czyżewska, Martyna Zadara i Szymon Krasuski po obejrzeniu pięciu konkursowych przedstawień postanowiło przyznać następujące nagrody:
Jakub Piwowarczyk za rolę Oskara w spektaklu ,,Słowa na piasku” w reżyserii Adama Biernackiego w Tetarze Nowym w Zabrzu
Spektaklowi  Tomasza Mana ,Zdzisiek” w  Teatrze Nowym w Poznaniu za najlepszy spektakl na XXIV Festiwalu Dramaturgii Współczesnej
Karolowi Polakowi za kreacje postaci Radka w spektaklu „Pogo” w reżyserii Małgorzaty Bogajewskiej w Teatrze Ludowym w Krakowie
Foto: Paweł JaNic Janicki